كلمهء « امروزى » چه محدودهء زمانى است . « امروز » يك زمان نسبى است كه هر قدر بخواهيم دامنهء آن كوتاه و بلند مىشود . جنگهايى كه چنگيز خان وارد آن شد ، جنگهايى مشخص هستند كه مورخان گذشته بيشتر از مورخان امروزى به جزئيات و دقايق آن آشنا بوده‌اند . بنابراين چنانچه مورخان امروزى اطلاعاتشان مستند به كاوشهاى باستانشناسى است ، مورخان گذشته اعتمادشان بر مشاهدات و حسيات و امور بيرونى بوده و نيازى به حفر و نبش نداشته‌اند . بديهى است ما معتقد نيستيم چنگيز خان فردى ساده مانند ديگر مردمان بوده ؛ بلكه برعكس قائليم كه وى يكى از قوىترين مردم از نظر شخصيت ، تدبير و همت بوده است ؛ اما اين بدين معنا نيست كه وى يك استراتژيست جنگى طراز اوّل بوده و اين صفت امروزه در اثر كاوشهاى باستانشناسى كشف شده باشد ! اينك ما تصويرى از جنگهاى چنگيز كه در طى آن به پيروزىهاى قاطعى نايل شد ، ارايه مىدهيم تا روشن كنيم اين پيروزىها در اثر برنامه‌ريزى استراتژيكى جنگى ، آن هم از نوع طراز اوّل نبوده ؛ بلكه اين پيروزىها در اثر اوضاعى بوده كه دشمن ضعيف النفس و دون همت و ناتوانش يعنى محمد بن تكش خوارزمشاه برايش فراهم آورده بوده كه خلاصه آن چنين است : چنگيز خان عازم حمله به تركستان بود و هيچ تصميمى براى حمله به خوارزم نداشت . اما لشكريانش نيازمند پوشاكى بودند كه در سرزمين خودشان يافت نمىشد و در عوض در خوارزم به وفور وجود داشت . بدين منظور چنگيز خان كاروانى تجارى متشكل از 450 نفر به اين شهر روانه مىكند كه طبق گفتهء مورخى به نام « نسوى » تمامى آنها مسلمان بوده‌اند و در رأس آنها افرادى به